TUS Histoloji ve Embriyoloji Soruları ve Açıklamalı Çözümleri

Açıklamalı örnek Histoloji ve Embriyoloji soruları

Önce soruyu kendin çöz, sonra "Cevabı ve açıklamayı göster"e tıkla. Sorular ÖSYM formatında, 5 şıklı ve tek doğru cevaplıdır.

1. Soru 1Kolay

   Embriyolojik gelişimin 3. haftasında gastrülasyon sırasında oluşan üç germ tabakasından biri değildir?

   • A)Ektoderm
   • B)Mezoderm
   • C)Endoderm
   • D)Trofoblast
   • E)Hepsi germ tabakasıdır
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: D) Trofoblast

   Gastrülasyon sonucu üç germ tabakası oluşur: ektoderm, mezoderm, endoderm. Trofoblast ise implantasyondan önce blastokistin dış tabakasıdır ve plasentayı oluşturur; germ tabakası değildir. Germ tabakalarının türevleri: - Ektoderm: epidermis, sinir sistemi, göz merceği - Mezoderm: kas, kemik, kan, kalp, böbrek, gonad - Endoderm: GIS ve solunum epiteli, karaciğer, pankreas

2. Soru 2Kolay

   Aşağıdaki bağ dokusu hücrelerinden hangisi heparin ve histamin içeren metakromatik granülleri ile Tip I aşırı duyarlılık reaksiyonlarında merkezi rol oynar?

   • A)Fibroblast
   • B)Makrofaj
   • C)Mast hücresi
   • D)Plazma hücresi
   • E)Adiposit
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: C) Mast hücresi

   BAĞ DOKUSU HÜCRELERİ: FİBROBLAST — en bol yerleşik hücre; kollajen, elastin, glikozaminoglikan, proteoglikan sentezler; iyileşmede miyofibroblasta dönüşür (alfa-SMA pozitif, yara kontraksiyonu). MAKROFAJ (histiyosit) — monosit kökenli, fagositoz + antijen sunum (MHC II); CD68 marker. MAST HÜCRE — kemik iliği CD34+ progenitör kökenli; sitoplazmasında bazofilik metakromatik granüller (toluidin mavisi mor boyanır) içinde HEPARİN, HİSTAMİN, triptaz, kemotaktik faktörler (ECF-A, NCF), prostaglandin D2, lökotrien C4/D4/E4 ve TNF-alfa bulunur. FcepsilonRI yüksek afinite IgE reseptörü taşır; antijen IgE'ye çapraz bağlanınca degranülasyon → Tip I aşırı duyarlılık (anafilaksi, ürtiker, allerjik rinit, astım, atopik dermatit). Sistemik mastositozda (KIT D816V mutasyonu) triptaz seviyesi artar. PLAZMA HÜCRESİ — B lenfosit son evresi, immünoglobulin sentezi; eksantrik 'tekerlek-jant' nukleus, perinukleer hof (Golgi). ADİPOSİT — yağ depolama; tek vakuollü beyaz, çok vakuollü kahverengi (UCP1, termojenez, yenidoğan). MEZENKİMAL KÖK HÜCRE — multipotent. BAZOFİL kanda Tip I aşırı duyarlılığa katkı sağlar ancak DOKUDA rezidan değildir; mast hücresi onun doku analoğu olarak işlev görür. Klinik: anafilakside epinefrin (alfa1+beta1+beta2) ilk basamak, antihistaminik H1 (difenhidramin) ve kortikosteroid yardımcı (Junqueira, Robbins).

3. Soru 3Kolay

   Kemik dokusunda matriksi sentezleyip salgılayan, kemik yapımından sorumlu olan ve matrikse gömüldüğünde osteosite dönüşen hücre aşağıdakilerden hangisidir?

   • A)Osteoklast
   • B)Osteoblast
   • C)Kondroblast
   • D)Osteosit
   • E)Osteoprogenitör hücre
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: B) Osteoblast

   Osteoblast, osteoid adı verilen organik kemik matriksini (tip I kollajen ve zemin maddesi) sentezleyip salgılayan ve mineralizasyonu başlatan kemik yapıcı hücredir; salgıladığı matriksin içine tam olarak gömülünce osteosite dönüşür ve lakuna içinde yerleşir. Osteoklast ise kemiği yıkan, çok çekirdekli, monosit kökenli hücredir. Kondroblast kıkırdak matriksi yapar; osteoprogenitör hücre osteoblastın öncülüdür; osteosit ise matrikse gömülmüş, kemik dengesini izleyen olgun hücredir. Dolayısıyla kemiği yapan ve osteosite dönüşen hücre osteoblasttır (Junqueira, Temel Histoloji).

4. Soru 4Kolay

   Embriyolojide döllenmeden sonra UTERUSA İMPLANTE OLAN yapı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A)Blastosist
   • B)Zigot
   • C)Morula
   • D)Blastomer
   • E)Gastrula
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: A) Blastosist

   İMPLANTASYON — döllenme sonrası ~6-7. gün; BLASTOSİST (blastocyst, ~5. gün) endometriyuma tutunur. Aşamalar: (1) Döllenme (fertilizasyon — sperm + ovum, ampulla tubasında 24 saat içinde) → ZİGOT (1 hücre); (2) Bölünme (cleavage) — 2-4-8-16 hücre BLASTOMER; (3) MORULA (~16-32 hücre, 3. gün — uterusa girer); (4) BLASTOSİST (blastula, 4-5. gün — boşluk + iç hücre kütlesi 'embriyoblast' + dış 'trofoblast' tabakası ayrımı; 'blastosele' boşluğu); (5) İMPLANTASYON (~6-7. gün — trofoblast endometriyuma yapışır + invaze eder; sinsityotrofoblast + sitotrofoblast diferansiyasyonu); (6) BİLAMİNER DİSK (8. gün — embriyoblast → epiblast + hipoblast); (7) GASTRULASYON (3. hafta — ektoderm + mezoderm + endoderm trilaminer disk). β-hCG sinsityotrofoblasttan ~6-8. günden itibaren salınır (gebelik testi pozitif kanda 9-10. gün, idrar 14. gün). Klinik: ektopik gebelik (en sık tubal — ampulla %70; risk: PID, geçirilmiş ektopik, IVF, sigara, tubal ligasyon başarısızlığı; klinik amenore + alt karın ağrısı + vajinal kanama; β-hCG yavaş artar + USG'de intrauterin sac yok; tedavi: metotreksat — stabil + küçük + hCG düşük; cerrahi laparoskopik salpingostomi/salpingektomi — rüptür + şok). Plasenta previa (plasenta os'a yakın); plasenta accreta-increta-percreta (anormal invazyon — eski sezaryen + plasenta previa risk).

5. Soru 5Orta

   Ekzokrin ve endokrin pankreasın histolojik yapısı ile salgı hücreleri incelenmektedir. Pankreas histolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

   • A)Langerhans adacıkları sindirim enzimlerini kanal yoluyla duodenuma boşaltır; asinüs hücreleri ise insülini doğrudan kana verir
   • B)Asinüs hücreleri zimojen enzimleri, kanal hücreleri bikarbonat salgılar; adacıkta beta insülin, alfa glukagon, delta somatostatin üretir
   • C)Beta hücreleri glukagon salgılayıp kan şekerini yükseltir; alfa hücreleri insülin salgılayarak glukozun hücreye girişini artırır
   • D)Pankreasın tamamı endokrin dokudur; bezde kanal sistemi ve zimojen granül bulunmadığından salgılar yalnızca kana verilir
   • E)Sentroasiner hücreler sindirim enzimlerini salgılar; asinüs hücreleri ise bikarbonat üretip duodenuma gelen mide asidini nötralize eder
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: B) Asinüs hücreleri zimojen enzimleri, kanal hücreleri bikarbonat salgılar; adacıkta beta insülin, alfa glukagon, delta somatostatin üretir

   Pankreas hem ekzokrin hem endokrin işlevi olan karma bir bezdir. Ekzokrin kısım, bileşik tübüloasiner yapıdadır; asinüs hücreleri sindirim enzimlerini (tripsinojen, kimotripsinojen, amilaz, lipaz) zimojen granül olarak salgılar. Asinüs lümeninde başlayan kanalın ilk hücreleri sentroasiner hücrelerdir; interkalar (araya giren) kanalların bu hücreleri ve kanal epiteli bikarbonattan zengin sıvı salgılayarak mide asidini nötralize eder. Endokrin kısım, asinüsler arasına dağılmış Langerhans adacıklarıdır; alfa hücreleri glukagon (kan şekerini yükseltir), beta hücreleri insülin (en bol-kan şekerini düşürür), delta hücreleri somatostatin, PP hücreleri pankreatik polipeptid salgılar. Adacık hormonları doğrudan kana verilir, kanala değil. Asinüs-enzim, sentroasiner-bikarbonat ve adacık hücrelerinin hormon işlevi ifadesi doğrudur (Junqueira, Temel Histoloji).

6. Soru 6Orta

   İskelet kası, kalp kası ve düz kas hücrelerinin yapısal farkları arasında DOĞRU olmayan ifade hangisidir?

   • A)İskelet kası — çok çekirdekli, periferik nukleus
   • B)Kalp kası — interkaler diskler ve gap junction
   • C)Düz kas — çizgili (sarkomer var)
   • D)İskelet kası — istemli, troponin C üzerinden Ca++ aktivasyonu
   • E)Düz kas — kalmodulin + MLCK ile kontraksiyon
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: C) Düz kas — çizgili (sarkomer var)

   İSKELET KASI: çok çekirdekli (periferik), uzun silindirik lifler, çizgili (sarkomer T-tubulus DHP-RyR1), istemli, troponin C+Ca++. KALP KASI: tek/çift çekirdekli (merkezi), dallanmış, çizgili, INTERKALER DİSKLER (gap junction + desmosome — elektriksel bağlantı), istemsiz, troponin C+Ca++ (CICR — calcium induced calcium release, RyR2). DÜZ KAS: tek çekirdekli (merkezi), iğ şekilli, ÇİZGİSİZ (sarkomer YOK), istemsiz, kalmodulin+MLCK ile kontraksiyon. Kalp kasında LIFLER ÇİFTLİ ÇEKİRDEKLI değil — tek çekirdekli (bazen 2). Kalp kası rejenerasyon kapasitesi ÇOK DÜŞÜK (MI sonrası fibrotik skar). İskelet kası rejenere olur (satellit hücreleri). Düz kas iyi rejenere olur (Junqueira).

7. Soru 7Orta

   Aşağıdaki yapılardaki kıkırdak dokusu içinden hangisi Tip I kollajen ve VERSİKAN proteoglikanı içerir?

   • A)İntervertebral diskler
   • B)Epiglotis
   • C)Trakea halkaları
   • D)Kulak aurikulası
   • E)Kostokondral eklemler
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: A) İntervertebral diskler

   Kıkırdak tipleri: (1) hyalin kıkırdak — Tip II kollajen, agrekan; trakea halkaları, kostokondral eklemler, eklem yüzleri, larinks (epiglotis hariç); (2) elastik kıkırdak — Tip II kollajen + elastin lifleri, agrekan; kulak aurikulası, epiglotis, östaki tübü, küçük larinks kıkırdakları; (3) fibröz kıkırdak (fibrokartilaj) — Tip I kollajen baskın + Tip II + VERSİKAN proteoglikanı; intervertebral diskler (anulus fibrosus), pubik simfisis, menisküsler, ATM diski, tendon-kemik bileşkeleri. Bu nedenle Tip I kollajen + versikan içeren kıkırdak fibröz kıkırdaktır → intervertebral diskler.

8. Soru 8Orta

   Yüz ve damak gelişimi, çıkıntıların kaynaşması ve oluşan anomaliler incelenmektedir. Yüz-damak embriyolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

   • A)Üst dudak bütünüyle mandibuler çıkıntılardan gelişir; medial nazal çıkıntıların filtrum ve üst çene oluşumuna hiçbir katkısı olmaz
   • B)Yüz frontonazal, maksiller ve mandibuler çıkıntılardan gelişir; medial nazal çıkıntıların kaynaşmasıyla intermaksiller segment ve primer damak oluşur
   • C)Sekonder damak frontonazal çıkıntıdan tek parça olarak gelişir; maksiller palatin rafların orta hatta kaynaşmasının hiçbir rolü yoktur
   • D)Yarık damak iki medial nazal çıkıntının aşırı erken kaynaşmasından kaynaklanır ve palatin rafların birleşmesiyle ilgisizdir
   • E)Burun kanatları mandibuler çıkıntıdan, alt dudak ise maksiller çıkıntıdan gelişir; lateral nazal çıkıntı yalnızca filtrumu yapar
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: B) Yüz frontonazal, maksiller ve mandibuler çıkıntılardan gelişir; medial nazal çıkıntıların kaynaşmasıyla intermaksiller segment ve primer damak oluşur

   Yüz, stomodeumu çevreleyen beş çıkıntıdan gelişir: tek frontonazal çıkıntı, çift maksiller ve çift mandibuler çıkıntılar. Frontonazal çıkıntıda nazal plakodlar oluşur ve çevresinde medial ile lateral nazal çıkıntılar belirir. İki medial nazal çıkıntı orta hatta kaynaşıp intermaksiller segmenti yapar; bu segment burun ucu-filtrum, dört kesici dişi taşıyan üst çene bölümünü ve primer damağı verir. Maksiller çıkıntılar yanaklar ve üst dudağın yanlarını oluşturur; lateral nazal çıkıntı burun kanatlarını yapar. Sekonder damak, maksiller çıkıntıdan çıkan iki palatin rafın dilin inmesiyle yatay konuma gelip orta hatta ve önde primer damakla kaynaşmasıyla oluşur. Maksiller ile medial nazal çıkıntı kaynaşmazsa yarık dudak, palatin raflar kaynaşmazsa yarık damak ortaya çıkar. Çıkıntıların kaynaşması ve yarık dudak-damak ifadesi doğrudur (Sadler, Langman Medikal Embriyoloji).

9. Soru 9Orta

   26 yaşında erkek hastada böbrek biyopsisinde glomerül filtrasyon bariyeri incelenmektedir. Podositlerin pedisellerinin (ayak çıkıntılarının) arasında yer alan ve seçici geçirgenlikte kilit rol oynayan, nefrin ile podosin gibi proteinlerden oluşan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A)Lamina densa
   • B)Yarık diyaframı (slit diaphragm)
   • C)Mezanjiyal matriks
   • D)Jukstaglomerüler aparat
   • E)Fenestralı endotel tabakası
   Cevabı ve açıklamayı göster

   Doğru cevap: B) Yarık diyaframı (slit diaphragm)

   Glomerül filtrasyon bariyeri üç tabakadan oluşur: fenestralı endotel, kalın glomerüler bazal membran ve podosit pedisellerinin oluşturduğu filtrasyon yarıkları. Komşu pediseller arasındaki yarığı köprüleyen yarık diyaframı (slit diaphragm) nefrin ve podosin gibi proteinlerle yapılanır; protein gibi büyük moleküllerin geçişini engelleyen son seçici bariyerdir. Nefrin mutasyonu konjenital nefrotik sendroma (Finn tipi) yol açar. Lamina densa bazal membranın orta tabakasıdır; mezanjiyum destek ve fagositoz yapar; jukstaglomerüler aparat renin salgılar; fenestralı endotel ilk tabakadır (Junqueira, Temel Histoloji).

10. Soru 10Orta

    Testiste spermatogenez seminifer tübüllerde gerçekleşir ve destek hücreleri ile endokrin hücreler farklı işlevler görür. Testis histolojisi ve hücre işlevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

    • A)Leydig hücreleri kan-testis bariyerini oluşturur, Sertoli hücreleri testosteron salgılar
    • B)Sertoli hücreleri kan-testis bariyerini oluşturur, Leydig hücreleri LH etkisiyle testosteron salgılar
    • C)Testosteron seminifer tübül lümenindeki olgun spermler tarafından üretilir
    • D)Kan-testis bariyeri Leydig hücrelerinin gap junction bağlantılarıyla oluşur
    • E)Sertoli hücreleri mayoz bölünmeyle spermatozoona dönüşür
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Sertoli hücreleri kan-testis bariyerini oluşturur, Leydig hücreleri LH etkisiyle testosteron salgılar

    Seminifer tübül epitelinde Sertoli (destek) hücreleri germ hücrelerini sarar; aralarındaki sıkı bağlantılarla kan-testis bariyerini oluşturup gelişen spermatositleri bağışıklıktan ve toksinlerden korur, ayrıca androjen bağlayıcı protein ve inhibin salgılar, FSH ile uyarılır. Tübüller arasındaki interstisyel boşlukta yer alan Leydig hücreleri ise LH uyarısıyla testosteron sentezler. Spermatogonyumlar bazal kompartmanda bölünür, mayozla spermatosit ve spermatidler oluşur; spermiyogenezde spermatid spermatozoona olgunlaşır. Dolayısıyla 'Sertoli hücreleri kan-testis bariyerini oluşturur, Leydig hücreleri LH etkisiyle testosteron salgılar' ifadesi doğrudur (Junqueira, Temel Histoloji).

11. Soru 11Orta

    Gözün retinası fototransdüksiyonun gerçekleştiği katmanlı sinir dokusudur. Retinanın fotoreseptör hücreleri ve görme yolağı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

    • A)Koniler loş ışıkta siyah-beyaz görmeyi, çomaklar gündüz renkli görmeyi sağlar
    • B)Çomaklar loş ışıkta, koniler renkli ve keskin görmede görevlidir; sinyal fotoreseptörden bipolar ve gangliyon hücresine iletilir
    • C)Sinyal önce gangliyon hücresinde başlayıp bipolar üzerinden fotoreseptöre iletilir
    • D)Optik disk (kör nokta) en yoğun fotoreseptör içeren bölgedir
    • E)Retina pigment epiteli renkli görmeyi sağlayan asıl fotoreseptördür
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Çomaklar loş ışıkta, koniler renkli ve keskin görmede görevlidir; sinyal fotoreseptörden bipolar ve gangliyon hücresine iletilir

    Retinada iki tip fotoreseptör vardır: çomaklar (rod) ışığa çok duyarlıdır, loş ışıkta ve siyah-beyaz (skotopik) görmeyi sağlar ve rodopsin içerir; koniler (cone) ise gündüz, keskin ve renkli (fotopik) görmeden sorumludur ve foveada yoğunlaşır. Işık önce iç katmanları geçip arkadaki fotoreseptörlere ulaşır; sinyal fotoreseptör -> bipolar hücre -> gangliyon hücresi sırasıyla iletilir ve gangliyon hücrelerinin aksonları optik siniri oluşturur. Optik diskte (kör nokta) fotoreseptör bulunmaz. Retina pigment epiteli fotoreseptör dış segmentlerini fagosite eder ve A vitamini döngüsünü destekler. Dolayısıyla 'çomaklar loş ışıkta, koniler renkli ve keskin görmede görevlidir; sinyal fotoreseptörden bipolar ve gangliyon hücresine iletilir' ifadesi doğrudur (Junqueira, Temel Histoloji).

12. Soru 12Orta

    Karaciğer histolojisi, klasik lobül yapısı ve hücre tiplerinin işlevleri incelenmektedir. Karaciğer histolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

    • A)Klasik lobülün merkezinde portal triad yer alır; santral venler altıgenin köşelerine dizilir ve kan merkezden çevreye doğru akar
    • B)Klasik lobülün merkezinde santral ven, köşelerinde portal triad vardır; kan merkeze akarken safra ters yönde portal alana ilerler
    • C)Safra ve kan karaciğerde aynı yönde ilerler; ikisi de sinüzoidler boyunca santral vene akıp buradan safra kesesine geçer
    • D)Kupffer hücreleri A vitamini depolayan perisinüzoidal hücrelerdir; İto hücreleri ise safrayı salgılayıp kanaliküle boşaltır
    • E)Karaciğer sinüzoidleri sürekli kapiller tipindedir; endotelinde fenestra bulunmaz ve hepatositle arasında Disse aralığı yoktur
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Klasik lobülün merkezinde santral ven, köşelerinde portal triad vardır; kan merkeze akarken safra ters yönde portal alana ilerler

    Karaciğerin klasik histolojik birimi, merkezde santral ven bulunan altıgen lobüldür; köşelerinde portal alan (portal triad) yer alır. Portal alanda hepatik arter dalı, portal ven dalı ve safra kanalı bulunur. Kan portal alandan sinüzoidler yoluyla merkeze, santral vene doğru akar; safra ise tersine, hepatosit arasındaki safra kanalikülünden portal alandaki safra kanalına doğru (kandan ters yönde) akar. Hepatositler ışınsal kordonlar yapar; sinüzoid duvarında fenestralı endotel ve Kupffer hücreleri (sabit makrofaj-eski eritrosit yıkımı, bakteri temizliği) bulunur. Hepatosit ile endotel arasındaki Disse aralığında plazma süzülür ve burada İto (stellat/yağ depo) hücreleri A vitamini depolar; kronik hasarda aktive olup fibrozis (siroz) yapar. Asinüs modelinde zon 1 (periportal) oksijenden zengin, zon 3 (sentrilobüler) en az oksijenli ve iskemi-toksine en duyarlı bölgedir. Dolayısıyla santral venli lobül, portal triad, hepatosit-Kupffer-İto hücreleri ve kan-safra ters akımı ifadesi doğrudur (Junqueira, Temel Histoloji).

13. Soru 13Zor

    Hipofiz bezinin ön lobu (adenohipofiz) histolojisi, hücre tipleri ve salgıladıkları hormonlar incelenmektedir. Adenohipofiz histolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

    • A)Adenohipofiz hücreleri hipotalamusla doğrudan akson bağlantısıyla denetlenir ve ADH ile oksitosini sentezler
    • B)Adenohipofizde asidofil hücreler GH ve prolaktin, bazofil hücreler ACTH-TSH-FSH/LH salgılar; denetim hipotalamo-hipofizer portal sistemle olur; nörohipofiz hormon yapmaz, hipotalamusta üretilen ADH ve oksitosini aksonla taşıyıp depolar
    • C)Nörohipofiz ACTH, TSH ve büyüme hormonunu sentezleyen asıl endokrin bölümdür
    • D)Bazofil hücreler büyüme hormonu ve prolaktin, asidofil hücreler ise ACTH ve TSH salgılar
    • E)Hipotalamus ile adenohipofiz arasında kan damarı bağlantısı (portal sistem) yoktur, ilişki yalnız sinirseldir
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Adenohipofizde asidofil hücreler GH ve prolaktin, bazofil hücreler ACTH-TSH-FSH/LH salgılar; denetim hipotalamo-hipofizer portal sistemle olur; nörohipofiz hormon yapmaz, hipotalamusta üretilen ADH ve oksitosini aksonla taşıyıp depolar

    Hipofiz iki bölümdür: oral ektoderm (Rathke kesesi) kökenli adenohipofiz (ön lob) ve nöroektoderm kökenli nörohipofiz (arka lob). Adenohipofizin pars distalisinde boyanma özelliğine göre hücreler ayrılır. Asidofiller; somatotrop (büyüme hormonu, GH) ve laktotrop (prolaktin, PRL) hücrelerini içerir. Bazofiller; kortikotrop (ACTH), tirotrop (TSH) ve gonadotrop (FSH-LH) hücrelerini içerir. Kromofob hücreler az granüllüdür. Bu hücreler hipotalamik salgılatıcı/baskılayıcı hormonların denetimindedir; hipotalamus ile adenohipofiz arasında doğrudan sinir bağlantısı YOKTUR, ilişki hipotalamo-hipofizer portal sistem (kan damarı) yoluyla kurulur. Nörohipofiz ise hormon SENTEZLEMEZ; supraoptik ve paraventriküler çekirdek nöronlarının yaptığı ADH (vazopresin) ve oksitosini akson taşımacılığıyla depolayıp salar (Herring cisimleri, pituisit destek hücresi). Dolayısıyla adenohipofizde asidofillerin GH-prolaktin, bazofillerin ACTH-TSH-FSH/LH ürettiği ve denetimin portal sistemle olduğu, nörohipofizin ADH-oksitosini depoladığı ifadesi doğrudur (Junqueira, Temel Histoloji).

14. Soru 14Zor

    Solunum sisteminin mikroskobik incelemesinde TERMINAL bronşiollerden RESPİRATUVAR bronşiollere geçilirken aşağıdaki yapılardan hangisi GÖRÜLEBİLİR?

    • A)Mukus salgılayan goblet hücreleri kümesi
    • B)Duvarı destekleyen hyalin kıkırdak plakları
    • C)Her iki bölümde de bulunan Klara hücreleri
    • D)Yassı, ince sitoplazmalı tip I alveol hücresi
    • E)Yalancı çok katlı silyumlu prizmatik epitel
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: D) Yassı, ince sitoplazmalı tip I alveol hücresi

    Bronş ağacı boyunca yapısal değişiklikler: BRONŞ — silyumlu yalancı çok katlı epitel + GOBLET hücresi + submukozal bezler + KIKIRDAK + düz kas. BRONŞİOL — tek katlı kübik/silyumlu prizmatik epitel + KLARA HÜCRELERİ + düz kas (artan); KIKIRDAK + bezler kaybolur (bronşiol bronştan en önemli ayrım); GOBLET hücresi büyük bronşiollerde sınırlı, terminal/respiratuar bronşiollerde YOK. TERMİNAL BRONŞİOL — iletici yolun son bölümü; tek katlı kübik epitel + KLARA hücreleri + bazı silyumlu hücreler; ALVEOL YOK; goblet yok; kıkırdak yok; gaz değişimi yok. RESPİRATUAR BRONŞİOL — duvarında alveol kesecikleri açılır (gaz değişimi başlar); tek katlı kübik + KLARA hücreleri + alveol bağlantıları + Tip I/II pnömositler (alveol komponentinde); silyumlu hücre azalır → kaybolur (distal). Tip I alveol hücresi (yassı, gaz değişimi) sadece RESPİRATUAR YERLER (alveolar duct, alveolar sac, alveol). Tip II (kübik, sürfaktan) alveolar bölgede. ORTAK ÖZELLİK: KLARA (Club) HÜCRESİ — terminal + respiratuvar bronşiollerin her ikisinde de mevcuttur; sürfaktan benzeri proteinler salgılar (CC10, SCGB1A1), ksenobiyotik metabolizmasında rol (CYP), bronşiyolar stem cell fonksiyonu. RESPİRATUAR BRONŞİOLE GEÇİLİRKEN GÖRÜLEBİLEN BENZERSİZ YAPI: ALVEOL OLUŞUMU + TİP I HÜCRE. Soruda 'görülebilir' — terminal bronşioldan respiratuara geçerken görülebilen ek yapı: TİP I HÜCRE (alveol açılımı). Klara hücresi her ikisinde de var (ortak). Bronşiollerde KIKIRDAK YOK; goblet hücresi YOK; yalancı çok katlı silyumlu epitel terminal bronşiolden ÜSTTE.

15. Soru 15Zor

    Faringeal (branşiyal) yaylar baş-boyun yapılarının gelişiminde belirleyicidir ve her yay kendi sinir, arter ve kıkırdak türevini taşır. Faringeal yay türevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi DOĞRUDUR?

    • A)Birinci yay fasiyal sinirle mimik kaslarını, ikinci yay trigeminalle çiğneme kaslarını verir
    • B)Birinci yay trigeminal sinirle çiğneme kaslarını, ikinci yay fasiyal sinirle mimik kaslarını verir
    • C)Tüm faringeal yaylar tek bir sinir (vagus) tarafından innerve edilir
    • D)Faringeal cepler yalnızca yüz derisini oluşturur, iç organ vermez
    • E)İkinci yay glossofaringeal sinirle larinks kaslarını oluşturur
    Cevabı ve açıklamayı göster

    Doğru cevap: B) Birinci yay trigeminal sinirle çiğneme kaslarını, ikinci yay fasiyal sinirle mimik kaslarını verir

    Her faringeal yay kendi kraniyal sinirini taşır: birinci yay (Meckel kıkırdağı) trigeminal (V) sinirle çiğneme kaslarını, malleus ve inkusu; ikinci yay (Reichert kıkırdağı) fasiyal (VII) sinirle mimik kaslarını ve stapesi; üçüncü yay glossofaringeal (IX) sinirle stilofaringeal kası ve hyoid kemiğin büyük boynuzunu; dördüncü-altıncı yaylar ise vagus (X) sinirle larinks kıkırdaklarını ve farinks-larinks kaslarını verir. Yaylar arasındaki faringeal cepler iç organları (orta kulak, tonsil, paratiroid, timus) oluşturur. Dolayısıyla 'birinci yay trigeminal sinirle çiğneme kaslarını, ikinci yay fasiyal sinirle mimik kaslarını verir' ifadesi doğrudur (Langman, Medikal Embriyoloji).